Chơi quất cảnh ngày Tết dưới góc nhìn phong thuỷ

Quất cảnh là loại cây “Tứ quý”- hoa trái bốn mùa, trong đó mùa đông quả sai nhất. Quất là biểu tượng của thành tựu quanh năm, đơm hoa khởi phát vào mùa xuân. Vì vậy mỗi độ xuân về hầu như mọi nhà đều chưng quất, ước vọng năm mới phát đạt, thịnh vượng.

Tuy nhiên, có lẽ ít người chú ý đến những liên quan của quất cảnh về phương diện phong thuỷ…

Nửa cuối tháng 12 âm lịch năm nay Hà Nội rét đậm kéo dài, đào hiếm, vì thế quất cảnh đã quý lại thêm quý. Mới qua Rằm tháng 12 vài hôm mà người đến vùng quất cảnh Tứ Liên đặt mua đã khá đông. Rét ngặt, người mua “dạo” các vườn quất cảnh vài vòng rồi lại xúm về các quán trà nóng lưu động ngay vườn quất. Chuyện Đại hội Đảng, chuyện tổng kết cơ quan, chuyện thưởng cuối năm, chuyện vật giá leo thang dịp tết… được dịp nở rộ, nhưng tập trung nhất vẫn là chuyện “quất và nghề chơi quất”.

Bên quán trà cạnh vườn quất cảnh của ông Mai (Hoà), hơn chục người đang xúm xít ngồi uống trà, nghe một nghệ nhân cây cảnh tên Long tán “nghề chơi của người xứ đào – quất”: “Đào là giống hoa trấn quỷ trừ tà, dù đẹp hay không thì cũng phải có một cành. Ấy là tránh dữ, đón vận may. Quất cảnh là thành tựu quanh năm, khởi vận đầu năm, phải chọn cây hợp với tuổi mình, phong thuỷ nhà mình mới thực sự là gấm thêu hoa, quý càng thêm quý. Quất nhà ông Mai thường đủ cả Dáng – Thế - Cách; tứ quý, tam đa, ngũ phúc đều có nên năm nào tôi cũng qua sớm để chọn, đặt một cây rồi khi nào đánh về cũng được…”.

Qua câu chuyện của ông Long (nghệ nhân cây cảnh ở Nhật Tân, tuổi ngoại 70) và nhờ có chút hiểu biết về phong thuỷ, cổ học tôi mới chợt nhận ra rằng người Hà Nội, nhất là người làng nghề hoa, cây cảnh tinh diệu lắm lắm.

Người mệnh kim chơi quất cảnh tán tròn, ngọn như ngọn tháp là “lưỡng kim đới hoả - hao tán”, nếu gặp hành niên thuộc mộc thì càng hao tán. Người Tàu gọi quất là “Kim quất”, quất là loài thảo mộc đương nhiên thuộc mộc nhưng hoa trắng thuộc kim, quả vàng thuộc thổ, lá xanh thẫm như màu nước biển thuộc thuỷ.

Quất thuộc mộc nên mộc vượng sinh hoả, lá nhọn và dáng ngọn cây nhọn đều thuộc hoả. Có thể nói loại cây này hội đủ ngũ hành và ngũ hành đều vượng, biểu lộ ra ngoài nên mới có thể kết đủ bốn mùa hoa trái.

Quả quất sai trĩu vào mùa đông là mùa thuỷ vượng, mà thuỷ đại biểu cho tài lộc. Thuỷ vượng sinh mộc cho nên cuối đông đầu xuân thì quất đơm hoa. Mộc là biểu tượng của sinh khí, sinh khí đơm hoa. Do đó dân gian nói rằng quất là biểu tượng của thành tựu và khởi phát, biểu tượng của tài lộc và sinh khí.

Vườn quất nhà ông Mai (Hoà) năm nào cũng có trên nghìn cây. Ông Long bảo nó khác với các vườn quất khác là ở chỗ dáng – thế - cách đa dạng, phù hợp với ngũ hành sinh vượng; không giống các vườn thuần tán tròn, ngọn hình tháp hoặc cây lớn phân tán như si, sanh; hoặc trồng tự nhiên không cắt tỉa.

“Cho nên những người kỹ tính như chúng tôi thường đến vườn ông Hoà, đến là thấy ngay cây hợp ý mình” – ông Long nói rồi đưa mắt nhìn về phía xa, nơi gia chủ (ông Mai) còn đang bận đánh cây quất “Hùng kê báo hiểu” (Gà gáy mừng ngày mới) cho khách.

Có người cho rằng cây có 3 cành lớn, 3 tán hoặc đủ hoa – quả - lộc, hoặc đủ quả xanh – quả chín và hoa là “quất Tam Đa”. Thực tế không hoàn toàn như vậy. Những tiêu chí nêu trên thông thường đều có thể tạo ra tương đối dễ dàng.

Cây quất đẹp và giá trị cao là ở kỹ thuật chăm sóc đặc biệt, đạt các yêu cầu: Gốc cây mập khoẻ, vỏ thân cây dày dặn, lá cây xanh thẫm như được đúc bằng nhựa, vỏ trái quất dày và căng mọng... Muốn có cây như vậy thì công phu và kỹ thuật chăm sóc lớn lắm. Đủ các tiêu chí này, cây quất có thể bày chơi cả tháng trời mà vẫn tràn căng sức sống, nhiều cây tiếp tục đơm hoa phát lộc.

Ngược lại, vỏ cây mỏng, lá và vỏ trái mỏng là cây không được chăm sóc tốt, đánh khỏi vườn một hai hôm là rủ lộc, dáng cây buồn thiu, chăm tưới thế nào cũng không bật lên được; còn như những cây lá vàng, vỏ thân vỏ quả kiểu “khô chân gân mặt” thì đánh ra khỏi vườn là héo.

Vì thế nói tam đa là yêu cầu đa sức (tràn căng nhựa sống), đa lộc (nhiều lộc) và đa quả (nhiều quả); thông thường người ta cứ nghe nói “tam là ba” rồi lấy số 3 mà tạo dáng, không hiểu cái thâm ý của người xưa. Trong cổ học phương Đông, “Tam” gắn với rất nhiều quan niệm, tín ngưỡng, như: Tam bảo, tam thế, tam thân, tam đại, tam sinh, tam tài… Tam đa vừa gắn với mơ ước nhiều phúc đức, nhiều tài lộc, trường thọ; vừa ngầm ý đánh giá công chăm sóc và tài nghệ của người trồng quất.

Một góc vườn quất cảnh nhà ông Mai - Hoà

Ông Long khẳng định: Quất nhà ông Mai dáng thế tự nhiên nhưng ẩn chứa sự tác động của con người, không tạo dáng thô theo cách trói cây buộc cành. Nhưng điều quan trọng nhất là cây nào cũng hội đủ “Tam đa”, bởi vậy người chơi tinh năm nào cũng đến vườn ông Mai tìm quất từ sau rằm, chơi từ 23 tết cúng ông Táo cho đến ngoài Rằm mới “hoàn cây trả gốc”.

Đầu năm mua cây đào cây quất, mang sinh khí về nhà, hy vọng một năm mới an khang thịnh vượng, cũng nên thận trọng lựa chọn; bởi chẳng may sơ ý chọn phải cây chóng héo, dù không duy tâm cũng kém vui. Quất đào dâng lộc, làm cho cả gia đình tràn căng sức sống, phới phới xuân phong.

Theo phongthuy.net.vn

Người Hà Nội “đổi mốt” chơi Quất cảnh ngày Tết

Bỏ ra hơn 1 triệu đồng để “rước” một cây quất cảnh, đường tán chỉ to độ 30-40cm, anh Trịnh Văn Tuấn (Thanh Xuân, Hà Nội) bảo, tìm khắp chốn cùng nơi mới chọn được cây quất bonsai ưng ý để “treo” trên tường.

Anh Tuấn cũng như nhiều người Hà Nội, hễ Tết đến lại chọn cho mình những cành đào, cây quất để chơi xuân. Vài năm trở lại đây, họ đã “đổi mốt” chơi, không còn chọn những cây quất dáng hình thông, mà chuyển sang quất thế, quất bonsai với nhiều kiểu dáng phong phú.

Săn quất “tí hon”, quất mini..

Con đường đê quai Tứ Liên (Tây Hồ, Hà Nội) một chiều cuối đông. Gió rét từ phía sông Hồng thổi rát buốt mặt người là lúc chúng tôi ghé thăm cánh đồng quất bạt ngàn, với muôn hình vạn dáng đang rực vàng trong tiết trời u ám.

Lòng vòng cả buổi, cuối cùng anh Tuấn tìm tới nhà vườn Thế Mạnh. Tại đây, anh đã chọn được một cây quất cảnh, được “bứng” sẵn lên chiếc chậu sứ, treo trên tường. Cây quất có dáng thác đổ, đường kính tán chỉ hơn 30cm nhưng để có nó, anh Tuấn đã phải móc hầu bao 1,5 triệu đồng.

Nói với phóng viên, anh Tuấn bảo, trước kia anh cũng chơi quất tán. Nhưng vài năm gần đây, anh đã chuyển sang chơi quất thế, rồi bây giờ là quất bonsai. Lại nữa, phòng khách của gia đình khá hẹp, bởi vậy, một cây quất nhỏ, nhưng dáng đẹp, lại được treo trên tường sẽ tạo nên cảm giác mới mẻ trong những ngày Tết.

Cũng giống với anh Tuấn, anh Nguyễn Viết Thêm (phố Trần Quang Diệu) cũng đến Tứ Liên để tìm cho mình một cây quất bonsai. “Nhìn cây quất bonsai sẽ thấy một cảm giác rất tự nhiên, không bị chằng chịt bởi dây thép như quất tán cổ truyền,” anh Thêm nói.

Bà Trần Thị Phương, chủ vườn quất Thế Mạnh cho hay, nhiều năm nay người dân có xu hướng chuyển dần sang chơi quất bonsai, quất thế. Bắt nhịp với thị hiếu, hơn mười năm nay, gia đình bà đã chuyển sang trồng quất bonsai. Tuy nhiên, theo bà Phương, quất bonsai vẫn chưa thực sự “thống lĩnh” thị trường ngày Tết, bởi giá của nó khá đắt.

Cụ thể, một cây quất nhỏ, treo tường ở vườn Thế Mạnh có giá bán trên dưới 1,5 triệu đồng. Những cây có gốc to hơn, dáng đẹp và bầy trong chậu cảnh có giá từ 2-5 triệu đồng, thậm chí có những cây trị giá khoảng 15 triệu đồng.

Mức giá này được cho là không hề nhỏ đối với một cây quất “tí hon” nhưng vườn của bà Phương lúc nào cũng tấp nập người ra, kẻ vào mua quất. Trong khi đó, giá của một cây quất dáng thông, hay quất thế cao từ 1,5-2,5m, đắt nhất cũng chỉ từ 10-12 triệu đồng.

Kỹ thuật chăm sóc quất bonsai

Tuy đắt đỏ và được ưa chuộng là vậy, nhưng để làm ra cây quất bonsai là một công việc không hề dễ dàng. Có lẽ cũng bởi thế, khắp các vườn quất ở Tứ Liên (Tây Hồ), Vân Tảo (Thường Tín) hay tận Văn Giang (Hưng Yên) cũng không có nhiều người làm.

Bà Phương cho hay, trồng thành công một cây quất bonsai ít nhất phải mất 2 năm. Nhiều khi vợ chồng bà phải ăn ngủ ở vườn quất để chăm bón, coi sóc từ việc bắt sâu, bón phân, tỉa cành, tạo dáng.

Theo lời bà, một cây quất cảnh được khách ưng ý bao giờ cũng phải có cả lá lộc, hoa, quả xanh, quả chín. Trong đó, quả phải bụ bẫm, to đều, lá dầy, to bản.

Quất bonsai cũng như cây cảnh, thường có nhiều dáng như huynh đệ, mẫu tử, thác đổ, ngũ phúc, tam đa, tứ quý. Song, theo kinh nghiệm của bà Phương thì dáng mẫu tử được ưa chuộng hơn cả.

Dừng tay đánh gốc cây quất bonsai trị giá bạc triệu, anh Triệu Xuân Quảng, chủ của một vườn quất với hơn 1.000 gốc quất, với 300 gốc bonsai bảo rằng, nghề trồng quất khá vất vả.

Không kể đến công đoạn tìm mua giống, hay xin lại những gốc quất cũ để về trồng lại, người nông dân còn phải có rất nhiều kinh nghiệm trong việc chăm sóc cho cây.

Này nhé, mùa mưa không được để ngập, mùa khô không được để khô gốc quất. Trồng cây đến cuối tháng 4, đầu tháng 5 (âm lịch) phải đánh gốc lên, thay đất mới, bón phân rồi trồng lại. Sau khi cây ra hoa, phải tỉa bỏ hoa nhỏ để quả đỡ bị “kẹ.”

Ngoài những công việc trên, ngay từ khi mới trồng, người trồng quất bonsai phải tạo thế cho cây bằng cách dùng dây thép uốn, hoặc kéo để tạo dáng. Quất là giống cây dòn, dễ gãy cành nên công việc này phải được làm nhẹ nhàng, tỉ mỉ và cẩn thận…

“Mỗi công đoạn đều có cái khó của nó, tuy nhiên, theo tôi, việc khó nhất chính là phải biết cây hợp với dáng nào rồi mới phát triển theo. Cùng với đó, người làm quất bonsai phải có đầu óc thẩm mỹ, am hiểu về thú chơi cây cảnh,” anh Sông, một nông dân trồng quất ở Vân Tảo (Thường Tín) cho biết.

Anh Sông cũng khuyên những người chơi quất, khi đem cây về cần giữ ẩm bằng cách tưới nước, hoặc phun lên lá để cây quất luôn giữ vẻ tươi tắn vốn có. Khi chơi xong, muốn giữ cây lại để trồng thì cần tìm hiểu kỹ những nhu cầu thiết yếu của cây quất, để “khiển” cây ra quả đúng dịp xuân về./.

Theo Báo Kinh tế và đô thị